Εμμηνόπαυση

Τί είναι η εμμηνόπαυση ;

Εμμηνόπαυση ή κλιμακτήριος είναι η περίοδος στη ζωή της γυναίκας που επισυμβαίνουν ριζικές αλλαγές. Ο όρος "εμμηνόπαυση" συχνά χρησιμοποιείται για να υποδηλώσει την περίοδο της ζωής της γυναίκας, στη διάρκεια της οποίας εκδηλώνονται τα ενοχλήματα και τα συμπτώματα που σχετίζονται με την αλλαγή της ζωής. Στην πραγματικότητα, η εμμηνόπαυση δεν αποτελεί κάποια χρονική περίοδο αλλά μία χρονική στιγμή, τη στιγμή που παύει η εμμηνορρυσία, δηλαδή σηματοδοτεί την απώλεια μιάς σημαντικής ιδιότητας της γυναικείας υπόστασης : την απώλεια της ικανότητας να συλλάβει και να γεννήσει παιδιά.

Τί είναι η κλιμακτήριος ;

Είναι δύσκολο να υπολογιστεί πότε ακριβώς θα σταματήσει η εμμηνορρυσία, γιατί στις περισσότερες γυναίκες εμφανίζεται με αυξανόμενη διακύμανση πριν σταματήσει τελείως. Συμβατικά, η γυναίκα θεωρείται ότι έφθασε στην εμμηνόπαυση εάν δεν έχει εμμηνορρυσία επί 1 χρόνο. Ανωμαλίες στην έμμηνο ρύση και εμμηνοπαυσιακά συμπτώματα μπορούν να αρχίσουν οποιαδήποτε στιγμή από 2 έως 9 χρόνια πριν την εμμηνόπαυση. Πολλά από τα συνοδά συμπτώματα της εμμηνόπαυσης μπορούν να συνεχίζονται γιά αρκετά χρόνια μετά την εμμηνόπαυση. Όλη αυτή η περίοδος είναι γνωστή ως κλιμακτήριος και διαιρείται σε 3 φάσεις :

  • την προ-εμμηνοπαυσιακή,
  • την περι-εμμηνοπαυσιακή (δηλαδή τον άμεσο χρόνο γύρω από την παύση της εμμηνορρυσιακής λειτουργίας) και
  • την μετα-εμμηνοπαυσιακή.

Γιατί είναι σημαντική η κλιμακτήριος ;

Σήμερα, η γυναίκα που βρίσκεται στη κλιμακτήριο μπορεί να προβλέπει ότι θα επιβιώσει για ένα ακόμη τρίτο της ζωής της, ενώ πριν από 100 χρόνια όπου η μέση διάρκεια ζωής της γυναίκας ήταν 50 έτη, το τέρμα της αναπαραγωγικής της λειτουργίας ήταν συνήθως και προειδοποίηση ότι βρίσκεται κοντά στο τέρμα της βιολογικής της ύπαρξης. Στην εποχή μας, η μέση διάρκεια ζωής της γυναίκας αυξάνεται σταθερά και μία γυναίκα 50 χρόνων αναμένεται να ζήσει άλλα 30 χρόνια. Δηλαδή, βρίσκεται στην αρχή μόνο μιάς νέας περιόδου ζωής που μπορεί να αποδειχθεί όχι μόνο ενδιαφέρουσα, αλλά και πολύ ευχάριστη και ικανοποιητική.

Όλο και περισσότερες γυναίκες αναγνωρίζουν τις ευκαιρίες και δυνατότητες που τους προσφέρει αυτή η περίοδος της ζωής τους και χρησιμοποιούν εποικοδομητικά την νεοαποκτηθείσα ελευθερία και αναπροσαρμόζουν τα σχέδια και τις δραστηριότητές τους. Αντιμετωπίζουν την εμμηνόπαυση με μεγαλύτερη αισιοδοξία απ' ο,τι στο παρελθόν, σαν μία ευκαιρία για να αποκτήσουν ωριμότητα και απελευθέρωση. Έχουν επίσης την τάση να δείχνουν μεγαλύτερη επιθυμία να αντεπεξέλθουν στα προβλήματα υγείας της μέσης ηλικίας.

Πότε εμφανίζεται η εμμηνόπαυση ;

Συνήθως αρχίζει ανάμεσα στα 45 και 55 χρόνια της γυναίκας. Όπως φαίνεται στο σχήμα, περίπου 50% των γυναικών φθάνουν στην εμμηνόπαυση γύρω στα 50 τους χρόνια, και το 95% των γυναικών έχουν ήδη μπεί στην κλιμακτήριο στην ηλικία των 56 χρόνων.

Δεν υπάρχει εξατομικευμένη πρόγνωση της ηλικίας της εμμηνόπαυσης, αν και η ηλικία εμμηνόπαυσης της μητέρας της μπορεί να αποτελέσει σημείο οδηγό. Ο αριθμός των παιδιών που απέκτησε δεν επηρεάζει την ηλικία εμφάνισης της εμμηνόπαυσης.

Πού οφείλεται η εμμηνόπαυση ;

Η άμεση αιτία της εμμηνόπαυσης είναι η οριστική παύση της ωοθηκικής λειτουργίας. Η σταδιακή ελάττωση των ωοθυλακίων έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση παραγωγής των ορμονών.
Οι ανωμαλίες που συμβαίνουν στην κλιμακτήριο οφείλονται στην διαταραχή του ορμονικού ισοζυγίου (οιστρογονική ανεπάρκεια).

Οι γεννητικές ορμόνες, τα οιστρογόνα και η προγεστερόνη που παράγονται στις ωοθήκες, προάγουν την ανάπτυξη και τη λειτουργία της μήτρας, του κόλπου, των μαστών, και επιδρούν άμεσα και έμμεσα στη λειτουργία άλλων οργάνων και, ακόμη, επηρεάζουν τον ψυχισμό της γυναίκας.

Στην προκλιμακτηριακή περίοδο, η οιστρόνη προέρχεται από τη διάσπαση της οιστραδιόλης και η σχέση οιστρόνης / οιστραδιόλης είναι μικρότερη του 1. Μετά την εμμηνόπαυση, όπου η οιστραδιόλη συντίθεται από την οιστρόνη, η σχέση οιστρόνης / οιστραδιόλης αυξάνει πάνω από το 1.

Δηλαδή πριν από την εμμηνόπαυση επικρατεί η οιστραδιόλη, ενώ μετά την εμμηνόπαυση επικρατεί η παραγωγή της οιστρόνης.

Ποιά είναι τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης ;

Η μείωση των οιστρογόνων κατά τη διάρκεια της κλιμακτηρίου μπορεί να προκαλέσει πολυάριθμα δυσάρεστα συμπτώματα. Αυτά τα συμπτώματα συνήθως εμφανίζονται στο 75% των γυναικών και επιμένουν για αρκετά χρόνια. Μπορεί να είναι αρκετά σοβαρά ώστε να επηρεάσουν σημαντικά την ποιότητα ζωής των γυναικών.

Συμπτώματα της εμμηνόπαυσης :

  • Αγγειοκινητικές διαταραχές (εξάψεις, εφιδρώσεις, ταχυκαρδία)
  • Διαταραχές νυκτερινού ύπνου με περιοδικές εφιδρώσεις.
  • Ψυχολογικές διαταραχές (άγχος, κατάθλιψη, υπερδιέγερση, ευερεθιστότητα, μειωμένη σεξουαλική επιθυμία, μειωμένη ικανότητα ανταπόκρισης στις καθημερινές απαιτήσεις της ζωής)
  • Ουρογεννητικές διαταραχές (κολπική ατροφία, ξηρότητα, κνησμός, δυσπαρεύνεια, λοιμώξεις, συχνουρία, ακράτεια)
  • Αλλαγές που επηρεάζουν το δέρμα και τον κολλαγόνο ιστό (μείωση ελαστικότητας κυρίως στο πρόσωπο και το λαιμό, ξηρότητα και ρυτίδες, βράγχος φωνής, συμπτώματα αρρενοποίησης, υπερτρίχωση, τριχόπτωση)
  • Άλλα συμπτώματα (δυσφορία στο στήθος, πόνος και φλεγμονές στις αρθρώσεις, μυικοί πόνοι)

Μακροχρόνιες επιπτώσεις της εμμηνόπαυσης

Εκτός των άμεσων συμπτωμάτων της εμμηνόπαυσης, η εμμηνόπαυση μπορεί να οδηγήσει σε μακροχρόνια προβλήματα υγείας που σχετίζονται με την ανεπάρκεια οιστρογόνων, όπως η οστεοπόρωση και οι καρδιαγγειακές παθήσεις.

Θεραπευτική αντιμετώπιση της κλιμακτηρίου

Η αιτιολογική θεραπευτική αντιμετώπιση των συμπτωμάτων της κλιμακτηρίου περιλαμβάνει την χορήγηση οιστρογόνων και ονομάζεται Θεραπεία Ορμονικής Υποκατάστασης. Στην πλειοψηφία των θεραπευτικών σχημάτων Ορμονικής Υποκατάστασης χρησιμοποιούνται οιστρογόνα σε συνδυασμό με προγεστερόνη (που είναι αναγκαία για να αντισταθμίσουν τη διεγερτική επίδραση των οιστρογόνων στο ενδομήτριο). Θεραπεία αποκλειστικά με οιστρογόνα χρησιμοποιείται σε γυναίκες με υστερεκτομή (αφαίρεση μήτρας).

Θεραπεία Ορμονικής Υποκατάστασης

Οι Θεραπείες Ορμονικής Υποκατάστασης ποικίλλουν ανάλογα με:

  • τον τύπο και τη δόση του οιστρογόνου
  • τον τύπο και τη δόση της προγεστερόνης
  • την συνεχόμενη ή κυκλική χορήγηση, και
  • την οδό χορήγησης (από του στόματος δισκία, διαδερμικά συστήματα, αλοιφές για κολπική χορήγηση) που χρησιμοποιείται.

Η 17β-οιστραδιόλη είναι η πιό σημαντική φυσιολογική ορμόνη που παράγεται απο τις ωοθήκες γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας.

Τα συζευγμένα οιστρογόνα προέρχονται από τα ούρα εγκύων θηλέων αλόγων. Είναι βέβαια "φυσικής" προέλευσης αλλά δεν είναι φυσιολογικά για τις γυναίκες. Η χορήγηση με διαδερμικά συστήματα οιστρογόνων είναι φυσιολογική οιστρογονική θεραπεία υποκατάστασης με οιστραδιόλη, την πιό δραστική και φυσική ορμόνη της γυναίκας. Έχει το χαρακτηριστικό της συνεχούς απελευθέρωσης φυσιολογικών δόσεων οιστραδιόλης (σε μικρογραμμάρια αντι σε χιλιοστά του γραμμαρίου) που φθάνει απ' ευθείας στα όργανα- στόχους παρακάμπτοντας τον μεταβολισμό στο ήπαρ, άρα αποφεύγοντας την επιβάρυνση του υπόλοιπου οργανισμού με μεταβολίτες της οιστραδιόλης.